WETENSCHAPPELIJKE BRON
Onderwerp: Talenten ontdekken en ontwikkelen | Publicatiedatum: 2020

Kern

In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het werk van Daniel Stern over communicatie van baby’s en hun moeder. Stern kon met zijn micro-analyses laten zien hoe heel jonge baby’s al in staat zijn om een actieve rol in interactie met de moeder te hebben door de ogen te sluiten of het hoofd af te wenden. Daarnaast liet hij zien hoe er patronen te herkennen zijn in het contact met de moeder, zoals een patroon van toenadering door beide partijen of juist een toenadering-vermijdingspatroon. De metafoor die hij gebruikt om de wederkerigheid in contact weer te geven is die van een dans zoals een wals: beide partijen delen wederkerige verwachtingen van de bewegingen in interactie en beïnvloeden elkaar gelijktijdig. Zijn split-second perspectief op interactie toont naast de actieve bijdrage van heel jonge kinderen in interactie ook hoeveel zich herhalende micro-gebeurtenissen jonge kinderen ervaren die daarmee invloed hebben op hun ontwikkeling. Voor pm’ers betekent dit vooral dat ze heel goed moeten kijken naar de baby en zich bewust moeten zijn van hun eigen aandeel in het contact met heel jonge baby’s.

In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het werk van Daniel Stern over communicatie van baby’s en hun moeder in een micro-perspectief, namelijk op basis van filmfragmenten met eenheden korter dan een seconde. Deze methode van analyseren let op timing, duur en volgorde van contact tussen moeder en het zeer jonge kind. Stern schetste hoe op basis van de uitkomsten van dit micro-perspectief implicaties voor de moeder-kind hechting duidelijk werden. 

Stern beschreef de micro-analyse van de face-to-face interacties tussen moeder en kind begin 1970, op een tijdstip dat de invloed van de moeder op de persoonlijkheidsontwikkeling van het jonge kind werd onderkend maar zonder dat er zicht was op de achterliggende mechanismen hoe die beïnvloeding plaats vond. Door interacties op microniveau te analyseren kon beter zicht gekregen worden op hoe hechting ontstaat, aldus Stern.

Beebe gaat uitgebreid in op een artikel van Stern uit 1971. In dat artikel beschrijft Stern uitkomsten van micro-analyses van dyadische face-to-face interacties van een moeder met haar tweelingzoons Mark en Fred van 3,5 maanden oud. De dyadische face-to-face interacties van moeder met Mark worden gekenmerkt door episodes van wederkerig langdurig contact afgewisseld met episodes zonder contact. Daarentegen wordt het contact met Fred gekenmerkt door zeer korte momenten van contact, veelal beëindigd door Fred, en herhaalde pogingen van moeder om het contact met hem te herstellen. Stern liet met zijn micro-analyses zien hoe heel jonge baby’s al in staat zijn om een actieve rol in interactie met de moeder te hebben door de ogen te sluiten of het hoofd af te wenden. Een paar jaar later toonde Stern op basis van vervolgonderzoek dat het vooral de baby is die wederzijds blikcontact maakt of breekt. Daarnaast liet hij zien hoe er patronen te herkennen zijn in het contact met de moeder, zoals een patroon van toenadering door beide partijen of juist een toenadering-vermijdingspatroon.

Nieuw voor zijn tijd was dat Stern liet zien dat beide partners elkaar beïnvloeden (dus niet alleen moeder die het kind beïnvloedt). Verder liet zijn onderzoek zien dat kinderen erg van elkaar verschillen in hoe lang ze face-to-face contact houden en dat dit het patroon van betrokkenheid tussen ouder en kind bepaalt. Hele korte uitwisselingen belemmeren betrokkenheid. Soms gaat het afbreken van het face-to-face contact door moeder of kind gelijk op, zoals bij Mark, maar soms loopt het zeer uiteen: Fred brak bijvoorbeeld 9x zo vaak als moeder het contact af. Vaak ging het bij Fred om korte onderbrekingen en dat was verwarrend voor de moeder: ze probeert dan toch contact te maken en staakt haar pogingen pas als hij zijn hoofd helemaal afwendt. Fred en zijn moeder tonen een wederkerig toenadering-vermijdingspatroon waardoor ze niet loskomen van elkaar: een verschijnsel dat Stern benoemde als  ‘micro-creatie van ambivalentie’.

De metafoor die Stern gebruikt om de wederkerigheid in contact weer te geven is die van een dans zoals een wals: beide partijen delen wederkerige verwachtingen van de bewegingen in interactie en beïnvloeden elkaar gelijktijdig. Stern laat zien dat op micro-niveau interacties zo snel gaan dat het niet zozeer uitsluitend reacties op het gedrag van de ander betreft maar ook verwachtingen die beide partners hebben en die hun gedrag beinvloeden. Het idee van verwachtingen van interactieve regulatie sluit aan bij de werkmodellen die in hechting een belangrijke rol spelen. 

Dit split-second perspectief op interactie toont dat heel jonge kinderen actief bijdragen aan de interactie door oogcontact en hoofdpositie. Daarnaast toont zijn perspectief ook aan hoeveel zich herhalende micro-gebeurtenissen jonge kinderen bloot staan en hoe die (positieve of juist negatieve) ervaringen daarmee invloed hebben op hun ontwikkeling (temperament en hechting). 

Een goede pedagogisch professional staat open voor deze signalen van het jonge kind en is zich bewust van het belang van afstemming.

Bron
Originele titel: Daniel Stern: Microanalysis and the Empirical Infant Research Foundations
Auteur: Beatrice Beebe
Publicatiedatum bron: 2017
Zoeken via kernwoorden

How to Play without Toys? A Playwork Experimentation in Paris
Baptiste Besse-Patin | 2018

Pedagogical quality of after-school care: Relaxation and/or enrichment?
Ruben Fukkink en Marianne Boogaard | 2020

Autonomy, Fairness and Active Relationships: Children’s Experiences of Well-being in Childcare
Emma Cooke, Michelle Brady, Cheryll Alipio en Kay Cook | 2019

Pedagogical tact. Knowing what to do when you don’t know what to do
Max van Manen | 2014/2015

A professionalisation programme towards children’s risk-taking in play in childcare contexts: moral friction on developing attitudes and collegial expectations
Martin van Rooijen en Gaby Jacobs | 2019

Tijd voor pedagogiek: Over de pedagogische paragraaf in onderwijs, opleiding en vorming
Gert Biesta | 2015

The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior
Edward L. Deci en Richard M. Ryan | 2000

Executive functioning and school adjustment: The mediational role of pre-kindergarten learning-related behaviors
Tyler R. Sasser, Karen L. Bierman en Brenda Heinrichs | 2015

Activity settings and daily routines in preschool classrooms: Diverse experiences in early learning settings for low-income children
Allison Sidle Fuligni, Carollee Howes, Yiching Huang, Sandra Soliday Hong en Sandraluz Lara-Cinisomo | 2012

Activity settings in toddler classrooms and quality of group and individual interactions
Carolina Guedes, Joana Cadima, Teresa Aguiar, Cecília Aguiar en Clara Barata | 2020

From External Regulation to Self-Regulation: Early Parenting Precursors of Young Children's Executive Functioning
Annie Bernier, Stephanie M. Carlson en Natasha Whipple | 2011

De 1e 1000 dagen: het versterken van de vroege ontwikkeling. Een literatuurverkenning ten behoeve van gemeenten
Symone Detmar en Marianne de Wolff | 2019

How to support toddlers’ autonomy: A qualitative study with child care educators
Marilena Côté-Lecaldare, Mireille Joussemet en Sarah Dufour | 2016

Proefschrift: Exploring childcare spaces. Young children’s exploration of the indoor play space in center-based childcare
Ine van Liempd | 2018

General comment No. 17 on the right of the child to rest, leisure, play, recreational activities, cultural life and the arts
UN Committee on the Rights of the Child | 2013

Ontwikkelingen in de kwaliteit van de Nederlandse kinderdagopvang, peuteropvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang op basis van de gecombineerde metingen 2017 -2019
Pauline Slot, IJsbrand Jepma, Paulien Muller, Bodine Romijn, Celeste Bekkering en Paul Leseman | 2019

Overview of European ECEC curricula and curriculum template
Kathy Sylva, Katharina Ereky-Stevens en Ana-Maria Aricescu | 2015

European Framework of Quality and Wellbeing Indicators
Thomas Moser, Paul Leseman, Edward Melhuish, Martine Broekhuizen en Pauline Slot | 2017

Welbevinden en betrokkenheid als toetsstenen voor kwaliteit in de kinderopvang. Implicaties voor het monitoren van kwaliteit
Ferre Laevers | 2016

Child care quality in the Netherlands: From quality assessment to intervention (proefschrift)
Katrien Helmerhorst | 2014

Early childhood education and care in the Netherlands. Quality, curriculum, and relations with child development
Pauline Slot | 2014

Kwaliteit van babyopvang. Een literatuurstudie
Harriet Vermeer & Marleen Groeneveld | 2017

Pedagogische kwaliteit in de kinderopvang: Doelstellingen en kwaliteitscriteria
Marianne Riksen-Walraven | 2004

Tijd voor kwaliteit in de kinderopvang
Marianne Riksen-Walraven | 2000