Gebruik van de wegwijzer

Al meerdere jaren bevindt Kinderopvang Wageningen zich in een verandertraject. Het doel is professionalisering. Sinds maart 2025 werkt Joke Spruit hieraan mee. Zij is manager pedagogiek en kwaliteit en coördineert nu het traject pedagogisch professionaliseren. Daarbij zoekt ze actief naar manieren om medewerkers inhoudelijk te ondersteunen. Zo kwam ze bij de wegwijzer omgeving (ruimte, inrichting en materialen) terecht.

Wat is Kinderopvang Wageningen voor organisatie?

Joke: ‘Kinderen vanaf 10 weken tot 13 jaar kunnen dagelijks bij ons komen spelen, leren en groeien. Op het kinderdagverblijf of de buitenschoolse opvang. Ook bieden we voorschoolse educatie aan op onze spelenderwijs-groepen. Hier geven we ondersteuning aan peuters die een extra ontwikkelingsstimulans kunnen gebruiken. We dagen alle kinderen uit om vanuit een onderzoekende, nieuwsgierige houding zichzelf, anderen en de wereld om zich heen te ontdekken.’

Kun je iets vertellen over je eigen achtergrond?

‘Ik heb jarenlang in Amersfoort gewerkt, in dezelfde functie. Ik werk sowieso al heel lang in de kinderopvang en volg alle ontwikkelingen in de sector op de voet. Daarom ken ik het Expertisecentrum al vanaf de oprichting. Ik vind het heel belangrijk dat we iets doen aan de kwaliteit in de kinderopvang. Het Expertisecentrum brengt daarvoor alles bij elkaar. Anders moet elke organisatie in Nederland steeds opnieuw het wiel uitvinden. We moeten juist landelijk de expertise en kennis bundelen.’

Wat gebruik je nog meer van het Expertisecentrum?

‘Ik doe vaak mee aan activiteiten, net als onze pedagogisch coaches en locatiemanagers. En soms ook onze professionals. Bijvoorbeeld aan een webinar over wennen. Het zijn altijd van die nabije onderwerpen die heel actueel zijn, dat vind ik mooi. En ik gebruik heel veel bronnen die jullie aanbieden. Het helpt mij om inspiratie te blijven opdoen. Alles is vrij pragmatisch en eenvoudig opgeschreven, en toch is het gelaagd. Daarom raad ik het collega’s ook vaak aan. Ik vind het heel fijn dat het Expertisecentrum zich zo hard maakt voor kennisborging voor de hele sector.’

Even voor de lezer die van niks weet: wat is een wegwijzer precies?

‘Zoals de naam al zegt: wanneer je iets wil ontwikkelen of implementeren in jouw organisatie, wijst de wegwijzer de weg. Het is dus een soort routekaart. Voor diverse onderwerpen zijn verschillende wegwijzers. Je kunt het hele proces erin terugvinden, uitgeschreven in verschillende fases. En iedere fase is helemaal uitgewerkt, met allerlei tools die je erbij kunt gebruiken. Dus het biedt eigenlijk een complete implementatie.’

Waarom was juist voor de inrichting een wegwijzer geschikt?

‘Enerzijds bestaat de inrichting natuurlijk gewoon uit de meubels. Maar vervolgens gaat het erom hoe je daarmee werkt. Het gaat erom dat je begrijpt waarom de verschillende onderdelen belangrijk zijn. Met de wegwijzer kunnen we onze medewerkers direct de handvatten geven om de inrichting ten volle te benutten. We hebben niet alles van de wegwijzer letterlijk overgenomen hoor, maar we hebben wel de stappen gevolgd.’

Kun je een voorbeeld geven?

‘We hebben bijvoorbeeld werkgroepen samengesteld, wij noemen ze Pijlergroepen. Met medewerkers – van pedagogisch professionals en pedagogisch coaches tot locatiemanagers – die met ons meedenken en -ontwikkelen vanuit hun eigen rol. Wat hebben we al, vragen we ons gezamenlijk af, wat is er nodig en wat willen we allemaal? Ook daarbij komt de wegwijzer weer van pas, want die biedt suggesties. Inmiddels zijn we al een tijdje bezig met onder meer de overgang van hoog naar laag zitmeubilair. Dat brengt veel winst voor kinderen: ze kunnen zelf gaan zitten en van tafel gaan. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van hun autonomie. Daarnaast zijn goede speelhoeken een belangrijk thema, bij nieuw ingerichte locaties hebben we daar veel over nagedacht. Waar spelen kinderen graag mee, wat daagt hen uit en wat is er nodig? Hier is het atelier een mooi voorbeeld van [zie foto].’

In welke fase van het verandertraject zitten jullie nu?

‘Afgelopen jaar hebben we het plan uitgerold op verschillende locaties. In de wegwijzer is dat nog steeds fase één. Alle locatiemanagers hebben een toolbox gekregen die wij specifiek voor Kinderopvang Wageningen hebben gemaakt, met input van de wegwijzer. Alle managers mogen zelf kiezen wanneer zij dit met hun teams bespreken, maar ze volgen wel allemaal hetzelfde pad. De eerste maanden van 2026 gaan we evalueren.’

Wat beviel je het meest aan de wegwijzer?

‘Ik vind het mooi hoeveel verdieping er mogelijk is. Er zitten allerlei wetenschappelijke kennisbronnen en werkvormen bij die we nog kunnen gebruiken. Daar halen we veel inspiratie uit. En dat hoeven we dus niet allemaal zelf bij elkaar te sprokkelen. Het is gewoon een heel fijn idee dat er gedegen kennis achter zit. Ik kan ervan uitgaan dat er goed over is nagedacht, dat het kwaliteit is. Als je zelf gaat googelen weet je dat nooit.’

Wanneer is het verandertraject voor jullie een succes?

‘Als het onze professionals lukt om uit te voeren wat we met elkaar hebben afgesproken. En als ze ook aan ouders kunnen uitleggen waarom wij werken zoals we werken. Want we doen het natuurlijk niet voor de theorie. We doen dit uiteindelijk voor de kinderen en de ouders. Pas als zij er iets van merken, is het geslaagd.’

HOE PROFESSIONALS REAGEREN

Een van de locaties van Kinderopvang Wageningen die helemaal is opgeknapt, heet De Kleine Wereld. Fris meubilair, rustige kleuren en een andere manier van werken, namelijk laag zitten. Joke vroeg na hoe pedagogisch professionals dit ervaren.

‘Ze vertellen dat het in het begin wel even wennen was, omdat ze de hoge tafels en stoelen gewend waren, maar dat ze nu goed kunnen werken met het lage meubilair. ‘Het ziet er allemaal supermooi uit en de groep is veel rustiger,’ zeggen ze. De kinderen spelen nu heel goed in de hoeken, ze lijken meer/langer gefocust op hun spel. Door de minder felle kleuren en het lichte hout straalt de inrichting rust uit voor de kinderen. Ook hebben de professionals veel beter contact met de kinderen door de lage tafels, hierdoor doen de kinderen veel zelf. In de middag is er bso, en omdat er maar één groep is, wordt het lage meubilair ook gebruikt door de vier- tot zesjarigen. Voor de langere zesjarigen is het wat minder geschikt. Maar wat dan weer heel leuk is om te horen, is dat ouders het ook heel mooi vinden hoe alles eruitziet, daar krijgen onze professionals complimenten over!’