Het oudere kind als uitgangspunt
Op BSO De Vrijbuiters van FloreoKids nemen wij al meer dan 10 jaar het oudste kind als uitgangspunt. De locatie bestaat uit 2 groepen ‘Rebellen’ (7 tot 9 jaar) en de ‘Piraten’ (9+). De 9+ groep is een aparte doelgroep binnen de BSO. Zij vragen een andere benadering en een andere werkwijze. Deze oudste groep vormt de leidraad, oftewel het doel waar andere groepen naar toe werken. We werken wel nauw samen met een andere locatie in de buurt, waar de ‘Schatzoekers’ (4 tot 7 jaar) verblijven.
Perspectief bieden aan jongere kinderen
Wij zien de oudste kinderen (9+) als onze belangrijkste groep. Het idee hierachter is dat de activiteiten, inrichting van de ruimte, manier van werken en hoe wij met elkaar omgaan, aansluit bij die oudste groep. Maar ook dat de oudste groep het doel is voor de andere kinderen. Het is iets waar je naar toe werkt. Net zoals je op de basisschool naar groep 8 toe werkt, of op de middelbare naar je eindexamen. Oftewel: we bieden de kinderen perspectief.
Waarom we hiermee gestart zijn
Dit is niet iets wat op de ene op andere dag is besloten. Het is ontstaan vanuit op een bepaalde manier willen werken, maar bovenal vanuit de kinderen zelf.
Het doel van de ‘Piraten’ als uitgangspunt nemen, was in eerste instantie:
- Een leukere BSO zijn voor tieners, die aansluit bij hun beleefwereld en waar zij behoefte aan hebben.
- De tieners gaven zelf aan dat ze de BSO anders wilden. Ze misten een aantal zaken, maar wisten niet precies hoe en wat. Dit werd dus ook een manier om aan die wens te voldoen.
- Activiteiten aanbieden die wij als pedagogisch professionals ook leuk vinden om te organiseren. Als wij het leuk vinden, kunnen wij die passie en het plezier overbrengen. Dat werkt aanstekelijk voor tieners.
- Alle kinderen voorbereiden op de toekomst. Op de middelbare school krijgen zij nog meer vrijheid. Waarom dan niet nu al oefenen in een veilige omgeving?
- Samen met de kinderen ontdekken waar hun talenten liggen en vaardigheden aanleren om deze talenten in te zetten.
Een sterker wij-gevoel en meer interactie
- Wat begon met deze doelen, groeide uit tot een aanpak die nog veel meer positieve ontwikkelingen in gang zette.
- Minder probleemgedrag bij de oudere kinderen. Zij kijken er nu ook naar uit om naar de BSO te komen.
- De kinderen werden zelfstandiger en hun zelfredzaamheid werd groter.
- De groepen werden hechter, het wij-gevoel werd veel sterker.
- Tieners bleven tot de start van de middelbare school op de BSO.
- De interacties tussen de kinderen nam toe.
- Tieners van andere BSO locaties, die daar niet konden aarden, kwamen bij ons meer tot hun recht.
- Jongere kinderen willen graag naar de oudste groep. Het werd een doel, iets waar je naar toe wilt groeien. Door het vooropstellen van de oudste kinderen geven wij hen perspectief.
- Doordat de tieners langer blijven, kunnen wij hen beter ondersteunen in het leren van nieuwe sociale, praktische en andere vaardigheden. En dat zorgt er weer voor dat kinderen het nog meer naar hun zin hebben en langer blijven.
Uitdagende omgeving en materialen
Buitenspelen
Op de locatie hebben wij veel ruimte, aangezien wij op het terrein van een hockeyclub zitten. Omdat we op een clubhuisterrein zitten, heeft de locatie automatisch een aantal zaken die tieners nodig hebben:
- Chillplekken zoals een klimrek, hangbanken en een picknicktafel;
- Plekken waar je uit het zicht kunt zitten;
- Ruimte om te spelen of grote spellen te doen;
- Een groot hockeyveld waar gevoetbald, gehockeyd, oftewel spelend wordt gesport.
De ruimte zorgt ervoor dat er meer mogelijkheden zijn om te spelen. Tieners kunnen bewust even ergens anders gaan zitten, zonder de jongere kinderen in de buurt. Dat is voor hen heel belangrijk. Hier hebben wij niet eens bewust voor gekozen, dit is vanzelf zo ontstaan. Wel hebben we deze kennis doorgezet in adviezen aan andere locaties: richt je buitenruimte in met het idee ‘waar kunnen de oudste kinderen straks spelen, hangen en chillen?’. Betrek de kinderen hier ook bij, want zij weten wat leuke plekken zijn.
Risicovol spel
Naast het gebouw hebben wij ook een klein bos. Dit noemen we ‘Bora Bora’ (de kinderen hebben deze naam bedacht). Dit is een plek waar de kinderen met pallets slepen, wormen en andere dieren vinden en eigenlijk vooral ‘risicovol spel’ kunnen beleven. Dit is een plek waar niet altijd zichtbaar is wat er gebeurt en waar risico’s zijn die wij aanvaardbaar vinden.
We hebben duidelijke afspraken over dit gebied. Kinderen mogen er pas vanaf een bepaalde leeftijd in. Zijn ze oud genoeg, dan mogen ze bewijzen dat ze erin kunnen spelen en dat ze zich aan de regels houden. Overtreden ze de regels, dan verliezen ze tijdelijk het recht om er te spelen. Na deze ‘time-out’ mogen ze het altijd weer opnieuw proberen. Het doel is dat kinderen leren om zich aan afspraken te houden. En dat ze beseffen waaróm iets een regel is.
Binneninrichting
De inrichting van het gebouw is ook gericht op het oudere kind. Wij zitten in een clubhuis, maar daarbinnen hebben we onze eigen lokalen. Bij De Vrijbuiters geeft alles het gevoel dat je een clubhuis binnenloopt. Van een muurschildering die 14 jaar geleden door kinderen op de muur is gezet, tot een houten bord met de tekst ‘nee is ook een antwoord’. Maar ook veel losse dingen zoals props van feesten en spellen die op de muren hangen. Dit alles is om een wij-gevoel te creëren. De inrichting straalt geschiedenis en verhalen uit. Het is misschien wat druk voor de jongere kinderen, maar een feest van herkenning en inspirerend voor de oudste kinderen.
Voorbeeld van materialen
Wij werken veel met gereedschap (zagen, hamers, snijmessen). Kinderen snijden hun fruit zelf met keukenmesjes. Dit leren wij de kinderen al op jonge leeftijd aan. We laten ze eerst met smeermessen komkommer snijden en breiden dit steeds verder uit. Op deze manier zorgen wij ervoor dat ze op de oudste groep de vaardigheden hebben om zelf fruit te schillen en snijden. Dit doen wij vanuit het idee dat de oudste kinderen dit zelf moeten doen.
Spelletjes zijn over het algemeen spellen met een leeftijdsadvies vanaf 12 jaar. Naast snelle en kortdurende spellen bieden we ook uitgebreidere spellen die ingewikkelder zijn en meer tijd vragen. Als pedagogisch professionals spelen wij uiteraard mee. Ook de jongere kinderen maken we al vertrouwd met deze spellen door ze samen te spelen. Hierdoor kennen ze deze later goed en pakken zij deze steeds vaker zelfstandig. Tegelijkertijd ontstaat er ruimte voor ons om nog moeilijkere en uitgebreidere spellen te introduceren en uit te leggen. Zo blijven we de kinderen uitdagen en bieden we steeds nieuwe spelervaringen.
Wij hebben sportmaterialen die de kinderen zelf kunnen pakken, van voetbal tot honkbal. Ook hierbij hebben we afspraken over hoe ermee om te gaan en op te ruimen. Hier houden wij de kinderen ook aan.
Het hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Gereedschap kun je bijvoorbeeld voor een leuke prijs bij de bouwmarkt halen. Dit schaf je één keer aan en gaat jaren mee. Hout kun je ook kopen bij de bouwmarkten. Wat ook goed werkt, is ouders erbij betrekken. Er zijn altijd wel ouders die nog wat hout in de schuur hebben liggen. Of ouders die een aannemersbedrijf hebben en gratis hout willen geven. Die ouder zou ook kunnen helpen bij een workshop zagen of timmeren.
Programma en activiteitenaanbod
Naast de vrijspeelmomenten en activiteiten die voortkomen uit kindparticipatie, werken wij met maandthema’s waarbij sommige thema’s jaarlijks terugkeren. Binnen het thema worden er activiteiten aangeboden. Meestal is deelname vrijblijvend, soms is het verplicht:
Kookmaand
Tijdens deze maand wordt er elke dag een kleine maaltijd gekookt door een groepje kinderen. Je mag helpen met koken en iedereen proeft (in ieder geval een beetje van) de maaltijd.
Talentenshowmaand
Hierbij werken we een maand lang toe naar een talentenshow. Bij deze show kunnen kinderen een talent laten zien. Dit kan van alles zijn, van voorlezen tot voetbaltrucjes laten zien. Hierbij werken wij samen met de jongere groepen waardoor het een moment is van iedereen samen. De oudste kinderen zijn verplicht om te helpen. Van kaartjes verkopen tot stoelen klaarzetten en van optreden tot de artiesten helpen met hun haar. Elk idee dat de tieners aandragen, proberen wij te doen. De tiener is hierin leidend.
Daarnaast bieden wij activiteiten aan die passend zijn bij de leeftijd. Denk aan grote spellen buiten, sporten, chillen. Het fantasiespel Dungeons and Dragons is favoriet.
Wij hebben nadrukkelijk gekozen om geen computers of andere gameconsoles neer te zetten. Juist om het samen spelen en offline zijn te promoten.
Meer zelfstandigheid verandert ook de ouderrelatie
Wij zien dat de relatie met de ouders anders is geworden. Zo zien wij de ouders minder of in sommige gevallen bijna nooit. Kinderen komen zelf naar de BSO en gaan ook zelf naar huis. Ook gaat soms alle communicatie via de kinderen en spreken wij de ouders alleen via het ouderportaal over belangrijke zaken.
Om te zorgen dat wij de ouders toch nog zien, gebruiken wij een aantal maandthema’s om te zorgen dat de ouders naar de BSO komen. Ouders komen kijken bij de talentenshow en proeven mee in de kookmaand. Dit zijn dan de momenten dat wij de ouders spreken.
Dat we de ouders steeds minder spreken, is een gevolg van de jaren ervoor. Wij leren de kinderen zelfstandigheid, zelfredzaamheid en zijn hierin ook hun ‘coach’. Het resultaat van onze aanpak is dat de kinderen zelfstandiger worden. Voor ouders is dit soms nog wel wennen. Soms zijn de kinderen klaar voor een volgende stap, maar hebben de ouders extra tijd nodig. Wij helpen de kinderen dan door in gesprek te gaan met hun ouders. Hierdoor groeien kinderen alleen maar meer!
